Orgelconcert op het gerestaureerde Pels-orgel in de Sint Martinuskerk te ZWAAG.
Medewerking verleenden: Edwin Hinfelaar en Nina Borletti (orgel), het r.k. kerkkoor
St. Martinus met organist Frans Fiselier, de Michaël-Cantorij met organist Ben Odijk,
beide koren onder leiding van Gerard Arendsen en sopraan Afra Koomen. Het concert was
zondagmiddag, de belangstelling was goed.
Het programma was een goede afwisseling van orgelmuziek, die de volle glorie van het herstelde orgel liet horen, als solo-instrument en als begeleiding van de kerkkoren. Organist Edwin Hinfelaar had zich verdiept in het instrument en in het doel van de middag en dat sprak uit in zijn muziekkeuze. De subtiliteit van J.S. Bach's Präludium und Fuge in g-moll, BWV 558 bleek een goed vertrekpunt voor verkenning van de mogelijkheden die het instrument biedt. De plotselinge momenten van dynamische activiteit in het "Carillon, opus 31 nr 11" van Louis Vierne toonde een heel andere zijde van het orgel en zijn bespeler. De nauwgezette timing en het keurige spel bleken een goede ondersteuning bij de korte inleiding van restaurateur Hans Martin. De geschiedenis van het orgel in het algemeen en dit specifieke instrument in het bijzonder, was verhelderend. Nina Borletti bracht in haar deel van de soli vooral Franse orgelmuziek, met een hoge amusementswaarde. Virtuoos, met een vage echo van het bioscooporgel klonk de "Bolero de Concert" van Louis Lefébure-Wely. De grandeur van César Franck kreeg alle mogelijke egards in zijn "Pastorale". De zang van het St. Martinuskoor en de Michaël-Cantorij kwam uit het Engelse repetoire en het werd zorgvuldig en toegewijd gezongen. De solo uit het "Laudes Organi" door Gerard Arendsen was goed gekozen en werd eveneens uitstekend gezongen. Afra Koomen ontroerde met haar vertolking van het "Pie Jesu" uit het Requiem van Fauré. Haar vocale kracht was zeer verrassend als soliste met het Sint Martinus- koor in "King-all-Glorious" van George Vail. Het laatste woord was aan organist Edwin Hinfelaar, met een prima gespeelde en geregistreerde "Postlude Pontifical" van Marco Enrico Bossi.
REGINA ARBOUWVan onze verslaggeefster
Annette Snaas
ZWAAG - Het orgel van de Sint Martinuskerk in Zwaag zingt weer na de ingrijpende restauratie.
"Het mechanisme was zo lek als een vergiet", zegt orgelbouwer Hans Martin. "Je hoorde het
ruisen en sissen. Dat is nu voorbij." Hoe mooi het orgel nu klinkt, is te horen tijdens een
concert op 7 mei.
"Het was, in maart vorig jaar, tijd voor een eenvoudige schoonmaakbeurt", verteld vrijwilliger Jacques Korse. "Maar wat onder het stof tevoorschijn kwam, tart iedere beschrijving." De houtwurm had zich een wirwar van weggetjes gevreten door het hout van de windladen. Het beestje had zich ook vergrepen aan de grote houten baspijpen van gemiddeld drie meter lang. Toen Korse de grote blaasbalg optilde, viel de houten bodem door zijn vingers; hij was helemaal opgevreten.
Kapotgevreten
Het parochiebestuur haalde Hans Martin van Orgelbouw Alkmaar naar Zwaag. Martin nam praktikant
Edwin Hinfelaar uit Hoorn mee. Gedrieën togen ze aan het werk. Tien houten baspijpen moesten
worden vervangen, alsmede diverse houten dragers van pijpen. De blaasbalg kreeg een nieuwe
bodem.
Andere aangetaste houten pijpen werden in delen verwijderd en voor behandeling naar Montfoort
gebracht. Daar brachten ze 28 dagen door in zuurstofloze cabines. "Dat overleeft geen enkel
beestje.", zegt Martin. Een aantal pijpen is hersteld op de zolder van Jan Louter, organist
van de kerk in Zwaagdijk-West. Ook hij heeft aan het orgel gewerkt.
En dan de honderden lekken in de loden buizen van de pijpen naar de speeltafel. Bijna alle
verbindingsbuizen van de in totaal 1100 pijpen van het instrument moesten worden gedicht.
"Als er werd gespeeld hoorde je het ruisen en sissen van de lucht die door de lekken werd
geperst.", verteld Martin. "De organist kreeg 's winters koude knieën van de wind onder
de speeltafel.", voegt Korse er aan toe.
"Het vervelende van een lek orgel is dat het traag reageert", zegt Edwin Hinfelaar. "Vooral
lastig bij de begeleiding van het koor. Je moet de toetsen steeds eerder aanslaan dan de dirigent
aangeeft en dat werd de laatste tijd steeds erger."
Buizenfabriek
Korse is maanden met lijm in de weer geweest om de honderden aansluitinkjes in de 'buizenfabriek'
te dichten. In december was het werk klaar. Het door de firma Pels in 1933 gebouwde orgel is
weer als nieuw. Op 7 mei laten organisten het in alle toonaarden klinken.
"Het is een bijzonder orgel", verteld Edwin Hinfelaar, die als student aan het Koninklijk
Conservatorium in Den Haag stage loopt bij Orgelbouw Alkmaar. "Het is een romantisch orgel
dat is gebouwd met de bedoeling om een symfonieorkest te imiteren." Daarmee is Hans Martin
het eens. "Qua klankkleur zou ik het warm en breed willen noemen."
Edwin Hinfelaar (21) is zelf één van de orgelsolisten op het concert. De ander is Nina
Borletti uit Heiloo. Zij spelen werken van onder meer Bach, Franck en Bossi. Het kerkkoor
van de Sint Martinuskerk zingt werken van Attwood en Rutter, met zijn organist Frans Fiselier.
De Michaëlcantorij van de R.K. Kerk in Westerblokker laat composities van Elgar en Shaw horen,
met Ben Odijk aan het orgel. Sopraan Afra Koomen uit Medemblik zingt de soli.